Trong nghiệp chơi gà, có lẽ không gì buồn hơn khi thấy “con cưng” của mình từ một chiến kê da đỏ rực, oai phong lẫm liệt, bỗng chốc trở nên xơ xác, da dẻ bong tróc, trắng bệch vì nấm lác. Nhiều anh em mới chơi thường chủ quan, cho rằng đây chỉ là vấn đề thẩm mỹ nhẹ. Nhưng thực tế, nấm da – hay còn gọi là lác đồng tiền gà đá – nếu không được điều trị kịp thời sẽ khiến gà ngứa ngáy khó chịu, bỏ ăn, suy giảm thể lực và mất hẳn phong độ trên sới.
Bệnh lác không chỉ làm xấu bề ngoài mà còn là dấu hiệu của việc chăm sóc sai cách. Bài viết này tôi viết ra nhằm giúp anh em hiểu rõ từ gốc rễ đến ngọn, kết hợp giữa mẹo dân gian rẻ tiền và thuốc thú y hiện đại để “đánh bay” nấm mốc, trả lại vẻ đỏ khỏe cho gà.
1. Dấu hiệu nhận biết gà bị lác đồng tiền, nấm da
Để trị bệnh hiệu quả, anh em cần tinh mắt nhận biết sớm các dấu hiệu ngay từ khi chúng mới chớm nở. Theo kinh nghiệm của tôi, nấm Trichophyton Gallinae (tác nhân chính gây bệnh) thường xuất hiện qua các giai đoạn:
- Xuất hiện đốm trắng li ti: Ban đầu, trên da đầu, cổ hoặc hông gà xuất hiện các chấm trắng nhỏ như hạt cám. Nhiều người lầm tưởng là gà bị bẩn, nhưng nếu lấy tay gạt không sạch thì chính là mầm nấm.
- Đóng vảy và bong tróc: Các đốm này lan rộng thành từng mảng lớn, da bắt đầu khô, đóng vảy trắng dày hoặc có màu đỏ bầm nếu nấm ăn sâu. Đây chính là hiện tượng mốc trắng ở gà mà dân gian hay gọi.
- Hành vi bất thường: Gà thường xuyên dùng mỏ rỉa lông, lấy chân gãi lên đầu hoặc cọ sát vào thành chuồng do cảm giác ngứa ngáy điên cuồng.
- Sắc thái da xuống cấp: Lớp da vốn dĩ phải đỏ rực của một chiến kê khỏe mạnh sẽ chuyển sang màu nhợt nhạt, khô mốc và thiếu sức sống.
2. Nguyên nhân khiến “chiến kê” dễ mắc bệnh nấm lác
Tại sao gà nhà người ta đỏ đẹp mà gà mình lại bị lác? Là một người con đất Bắc, tôi hiểu rất rõ điều kiện thời tiết ảnh hưởng thế nào đến gà.
- Độ ẩm môi trường cao: Miền Bắc Việt Nam vào mùa nồm ẩm là “thiên đường” cho nấm phát triển. Chuồng trại ẩm thấp, thiếu ánh nắng mặt trời trực tiếp khiến mầm bệnh sinh sôi cực nhanh.
- Vệ sinh sau đá không kỹ: Đây là nguyên nhân phổ biến nhất. Sau khi đi vần hoặc đi đá về, nếu anh em vệ sinh gà sau đá không sạch, để máu tụ hoặc mồ hôi lưu lại trên da, kết hợp với việc vô nghệ chưa đúng cách (nghệ còn ướt đã nhốt chuồng) sẽ tạo điều kiện cho nấm trú ngụ.
- Lây nhiễm chéo: Dùng chung khăn lau, dụng cụ chăm sóc hoặc nhốt chung với gà đang bị bệnh là con đường ngắn nhất dẫn đến lây lan.
- Sai lầm trong om bóp: Theo các cụ ngày xưa truyền lại, nếu “phạm” nước khi gà đang nóng (gà vừa tập xong đã tắm nước lạnh ngay) hoặc dùng rượu nghệ quá đặc mà không xả kỹ cũng làm da gà bị “ngộp” và sinh mốc.
3. Cách trị bệnh lác cho gà bằng mẹo dân gian (Rẻ – Dễ tìm)
Dân gian ta có những bài thuốc cực kỳ công hiệu mà tôi đã áp dụng thành công cho rất nhiều chiến kê đoạt giải.
Sử dụng lá trầu không và muối hột
Lá trầu không chứa hàm lượng tinh dầu và chất kháng sinh tự nhiên rất cao.
- Cách làm: Lấy khoảng 10 lá trầu không già, vò nát rồi đun sôi với một ít muối hột.
- Thực hiện: Dùng nước này (khi còn ấm) lau toàn thân gà, đặc biệt là vùng bị lác. Nước trầu không sẽ diệt khuẩn, làm dịu cơn ngứa và sát trùng vết thương rất tốt.
Rượu tỏi hoặc Rượu rễ cây bạch hạc
Trong “Kinh Kê Diễn Nghĩa”, rượu thuốc là “linh hồn” của việc chăm gà. Đặc biệt, rượu rễ cây bạch hạc được coi là khắc tinh của nấm lác.
- Công dụng: Giúp ấm da, lưu thông khí huyết, làm da gà dày và đỏ rực. Các hoạt chất trong tỏi hoặc rễ bạch hạc có khả năng ức chế sự phát triển của bào tử nấm.
Vôi ăn trầu
Đây là một mẹo “độc” của các bậc tiền bối.
- Cách làm: Dùng một ít vôi ăn trầu (loại màu trắng hoặc hồng) bôi trực tiếp lên các nốt lác cứng đầu. Vôi có tính kiềm mạnh, làm bong lớp vảy nấm nhanh chóng. Tuy nhiên, lưu ý không bôi quá nhiều vào vùng da mỏng kẻo gây bỏng da gà.
4. Phương pháp thú y hiện đại: Nhanh chóng và Triệt để
Nếu bệnh đã lan rộng hoặc anh em không có thời gian đun nấu nước lá, hãy nhờ đến sự hỗ trợ của y khoa hiện đại.
- Thuốc đặc trị nấm: Các loại kem bôi ngoài da cho người như Nizoral hoặc Ketoconazole cực kỳ hiệu quả với gà. Ngoài ra, anh em có thể tìm mua các loại thuốc trị nấm mốc gà chuyên dụng tại các cửa hàng thú y uy tín.
- Thuốc mỡ Tetramycin: Đây là loại thuốc mỡ rẻ tiền nhưng có tác dụng kháng khuẩn bề mặt rất tốt, hỗ trợ quá trình phục hồi da sau khi nấm đã bị tiêu diệt.
- Phun khử khuẩn chuồng trại: Sử dụng dung dịch Iodine (Povidone) pha loãng để phun toàn bộ không gian nuôi. Điều này giúp triệt tiêu hoàn toàn mầm mống nấm Trichophyton Gallinae còn sót lại trong môi trường.
5. Hướng dẫn từng bước điều trị lác cho gà tại nhà
Để cách chữa gà bị mốc đạt hiệu quả cao nhất, anh em cần thực hiện tỉ mỉ theo 4 bước sau:
Bước 1: Vệ sinh vùng da bị bệnh
Dùng nước muối sinh lý hoặc nước lá trầu không ấm để lau sạch toàn bộ vùng da nấm. Mục đích là làm mềm các lớp vảy sừng để thuốc dễ thẩm thấu vào bên trong.
Bước 2: Loại bỏ lớp vảy nấm (Cẩn thận)
Sau khi vảy đã mềm, anh em dùng một chiếc bàn chải đánh răng mềm hoặc dùng móng tay nhẹ nhàng gạt bỏ lớp vảy trắng. Lưu ý: Làm thật nhẹ tay, tránh để chảy máu gây nhiễm trùng. Việc loại bỏ vảy là bắt buộc vì nấm thường trú ngụ dưới lớp vảy này.
Bước 3: Bôi thuốc hoặc mẹo dân gian
Sau khi da đã khô bớt, hãy thoa đều thuốc (Nizoral/Tetramycin) hoặc rượu thuốc lên vùng da bệnh. Chú ý: Tuyệt đối tránh để thuốc dính vào mắt, miệng hoặc các vết thương hở sâu của gà.
Bước 4: Cách ly và tắm nắng
Cho gà ở khu vực riêng, khô ráo và thoáng mát. Một yếu tố cực kỳ quan trọng là cho gà tắm nắng sáng (khoảng từ 8h đến 9h30). Tia UV trong ánh nắng mặt trời là chất diệt nấm tự nhiên mạnh mẽ nhất mà không loại thuốc nào sánh bằng.
6. Chăm sóc “Hậu điều trị”: Để gà lấy lại phong độ đỉnh cao
Sau khi những vết lác đã biến mất, việc phục hồi để gà có làn da đỏ đẹp như “chiến thần” là cả một nghệ thuật.
- Bí quyết vào nghệ – ra nghệ: Khi da gà đã lành hẳn, hãy bắt đầu vào nghệ đỏ kết hợp với rượu thuốc hạ thổ. Điều này không chỉ giúp da dày, săn chắc mà còn tiêu diệt hoàn toàn những mầm nấm còn sót lại. Khi ra nghệ, cần xả sạch bằng nước chè xanh đặc.
- Chế độ dinh dưỡng đặc biệt: Bổ sung thêm vitamin A, E và các loại rau xanh (giá đỗ, xà lách). Đặc biệt, hãy cho gà ăn thêm mồi tươi như lươn nướng hoặc gân bò băm nhỏ để gà nhanh lấy lại gân lực.
- Tập luyện điều độ: Chỉ khi da gà hoàn toàn khỏe mạnh mới bắt đầu cho gà tập những bài tập nhẹ nhàng như chạy lồng để kích thích tuần hoàn máu, giúp da gà đỏ đều từ trong ra ngoài.
7. Biện pháp phòng bệnh lác hiệu quả theo kỹ thuật chăn nuôi
Người xưa có câu “phòng bệnh hơn chữa bệnh”. Để không phải lo lắng về cách trị bệnh lác cho gà thêm lần nào nữa, anh em cần lưu ý:
- Quản lý môi trường: Chuồng nuôi phải cao ráo, hướng về phía có ánh nắng (thường là hướng Đông hoặc Đông Nam). Thay chất lộn chuồng (trấu, cát) định kỳ.
- Vệ sinh dụng cụ: Khăn lau gà sau mỗi lần tập phải được giặt sạch, phơi nắng hoặc luộc qua nước sôi. Tuyệt đối không dùng chung khăn lau cho nhiều con gà khác nhau.
- Lịch phun khử trùng: Định kỳ 1 tháng 2 lần phun thuốc sát trùng để đảm bảo phòng bệnh lác cho gà một cách chủ động.
- Quan sát tỉ mỉ: Mỗi tối khi gà lên chuồng, hãy dành chút thời gian kiểm tra kỹ vùng đầu, cổ. Nếu thấy có dấu hiệu “chớm” mốc, hãy xử lý ngay bằng rượu tỏi.
Kết luận: Đam mê và sự tỉ mỉ của người chơi gà
Chăm sóc một chú gà chọi cũng giống như rèn luyện một viên ngọc quý. Bệnh lác dù không quá nguy hiểm nhưng nó thử thách sự kiên trì và tỉ mỉ của người sư kê. Sự kết hợp giữa kinh nghiệm cổ truyền của cha ông và kiến thức thú y hiện đại chính là chìa khóa để bảo vệ những “chiến kê” yêu quý của mình.
Hy vọng với những chia sẻ từ tâm huyết và kinh nghiệm thực chiến của tôi – Tạ Anh, anh em sẽ có thêm bí kíp để giữ cho gà luôn đỏ khỏe, bách chiến bách thắng. Chăm gà là một thú vui, và nhìn thấy chiến kê của mình oai phong trên sân đấu chính là phần thưởng xứng đáng nhất cho sự tỉ mỉ của anh em.
Chúc anh em luôn giữ vững đam mê và sở hữu những chiến kê thực thụ!
Câu hỏi thường gặp
1. Bệnh lác ở gà có lây sang người không?
Có, nấm da ở gà (Trichophyton Gallinae) có khả năng lây sang người nếu bạn tiếp xúc trực tiếp mà không có biện pháp bảo hộ khi gà đang bị bệnh nặng. Vì vậy, khi chữa trị cho gà, anh em nên đeo găng tay và rửa tay bằng xà phòng sát khuẩn sau khi chăm sóc nhé.
2. Trị bệnh lác cho gà mất bao lâu thì khỏi hẳn?
Nếu phát hiện sớm và điều trị đúng cách (kết hợp bôi thuốc và tắm nắng), thông thường sau khoảng 7 – 10 ngày là các vết lác sẽ bong hết và da gà bắt đầu hồi phục. Với những ca nặng, có thể mất từ 3 – 4 tuần.
3. Có nên cho gà đi đá khi đang bị lác nhẹ không?
Tuyệt đối không! Khi bị lác, cơ thể gà đang tập trung đề kháng để chống lại nấm, thể lực sẽ giảm sút đáng kể. Hơn nữa, việc vận động mạnh, ra mồ hôi sẽ làm nấm lan rộng nhanh hơn và làm gà đau rát, dễ dẫn đến tình trạng gà “bỏ chạy” ngang xương do quá khó chịu.
4. Dùng rượu nghệ để trị lác có hiệu quả không?
Rượu nghệ có tính sát khuẩn tốt nhưng nó thiên về việc làm dày và đỏ da hơn. Nếu gà đang bị nấm nặng (vảy trắng dày), bạn nên ưu tiên dùng nước lá trầu không hoặc thuốc đặc trị như Nizoral trước để diệt nấm, sau đó mới dùng rượu nghệ để phục hồi da.
5. Tại sao tôi đã bôi thuốc mà gà vẫn bị tái phát?
Nguyên nhân chủ yếu là do mầm nấm vẫn còn tồn tại trong môi trường (chuồng trại, khăn lau, máng ăn). Nếu bạn không khử trùng chuồng nuôi và giặt sạch khăn lau thì gà rất dễ bị nhiễm nấm trở lại ngay sau khi dừng thuốc.
